Küçükçekmece Belediyesi ile Çin Halk Cumhuriyeti İstanbul Başkonsolosluğu arasında gerçekleştirilen görüşme, Doğu Türkistan sivil toplum kuruluşlarının sert tepkisine neden oldu. Aralarında çok sayıda vakıf, dernek ve insan hakları kuruluşunun bulunduğu 20 kurum tarafından yayımlanan ortak açıklamada, Çin İstanbul Başkonsolosu Wei Xiaodong’un 22 Mayıs tarihinde Küçükçekmece Belediyesi’ne yaptığı ziyaret “Doğu Türkistanlı muhacirlere yönelik baskı ve gözdağı hamlesi” olarak değerlendirildi.

Açıklamada, özellikle Doğu Türkistan kökenli vatandaşların yoğun olarak yaşadığı Küçükçekmece’de gerçekleşen ziyaretin, bölgede yaşayan Uygur Türkleri arasında ciddi rahatsızlık oluşturduğu ifade edildi. Ortak metinde, Çin yönetiminin Doğu Türkistan’daki politikalarına yönelik uluslararası kamuoyunda uzun süredir devam eden insan hakları eleştirileri hatırlatılarak, Türkiye’ye sığınmış Doğu Türkistanlıların kendilerini güvende hissetme hakkına vurgu yapıldı.
STK’lar tarafından yapılan açıklamada, Çin’in Doğu Türkistan’daki uygulamalarına ilişkin çok sayıda uluslararası rapor bulunduğu belirtilerek, İstanbul’daki diplomatik temasların hassasiyetle yürütülmesi gerektiği kaydedildi. Açıklamada şu ifadelere yer verildi:
“Yıllardır ailelerinden haber alamayan, baskı ve asimilasyon politikalarından kaçarak Türkiye’ye sığınan Doğu Türkistanlıların yoğun yaşadığı bir ilçede, Çinli diplomatların ağırlanması toplum vicdanında derin yaralar açmıştır.”
Açıklamanın en dikkat çeken bölümlerinden biri ise, Çin Başkonsolosu’nun görüşme sırasında Küçükçekmece’de yaşayan Doğu Türkistanlılardan “Çinli etnik azınlık” şeklinde bahsettiği ve belediye ile “iletişim ve eşgüdüm” konularının gündeme geldiği yönündeki iddialar oldu. STK temsilcileri, bu ifadelerin Türkiye’de yaşayan Doğu Türkistanlıların güvenliği açısından endişe verici olduğunu savundu.

Kurban Bayramı öncesinde gerçekleşen ziyaretin zamanlamasına da dikkat çekilen açıklamada, Doğu Türkistanlı ailelerin bu gelişmeden dolayı büyük üzüntü duyduğu ifade edildi. Açıklamada ayrıca Kemal Çebi’nin görüşmede Çin yönetimine yönelik olumlu ifadeler kullandığı iddiasına da yer verilerek, bunun kamuoyunda tepki oluşturduğu belirtildi.
Doğu Türkistan sivil toplum kuruluşları yayımladıkları ortak bildiride iki temel talepte bulundu. Buna göre:
Ortak açıklamaya imza atan kuruluşlar arasında Uluslararası Doğu Türkistan STK'lar Birliği, Doğu Türkistan Alimler Birliği, Dünya Uygur Kurultayı Vakfı, Doğu Türkistanlılar Federasyonu, Uygur Akademisi Vakfı, Genç İHH, Mazlumder ve çok sayıda sivil toplum kuruluşu yer aldı.
Açıklamada, Türkiye’de yaşayan Doğu Türkistanlıların huzur ve güvenliğinin korunmasının önemine dikkat çekilerek, kamu kurumlarının bu konuda daha hassas davranması gerektiği vurgulandı.
Yorumlar